Huquqni muhofaza qilish organlari

Idora nomi	Rahbari	Ishonch telefoni	Manzili	Elektron manzili	Qabul kunlari
Farg`ona viloyati prokuraturasi	Fayziev Jamshid Botirovich	8 (373) 224-04-80	Farg`ona sh. Shamsuddinov 16		Har chorshanba
Soliq, valyutaga oid jinoyatlarga, jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish departamenti Farg`ona viloyati boshqarmasi	Jo`rahonov Ahrorxon Jo`raxonovich	8 (373) 226-64-15	Farg`ona sh. A.Navoiy 29		Har kuni
Fuqarolik ishlari bo`yicha Farg`ona viloyati sudi	Axmedov Abduhoshim Abduraimovich	8 (373) 223-16-82	Farg`ona sh. Yangisoy 2	farvilfib@mail.ru	Har seshanba
Farg`ona viloyati ho`jalik sudi	Zokirov Sodiq Qo'chqorovich	8 (373) 224-76-50	Farg`ona sh.Al Farg`oniy 47	ferhossud@mail.ru	Har seshanba
Sud ijro departamenti Farg`ona viloyati hududiy boshqarmasi	Orziyev Tolib Nazirovich	8 (373) 222-69-27	Farg`ona sh. Do`stlik 13	suddep_fer@mail.ru	Har dushanba
Farg`ona adliya boshqarmasi	Madolimov Abdubannob Topvoldiyevich	8 (373) 224-15-49	Farg`ona sh. M.Qosimov 149	fargona@minjust.gov.uz	Har seshanba
Farg`ona viloyati ichki ishlar boshqarmasi	Sattorov Tal'at Subxonich	8 (373) 224-29-08	Farg`ona sh. M.G`olib 1	17302000@mvd.uz	Har seshanba
Farg`ona viloyati mudofaa ishlari boshqarmasi	Qodirov Mamaraim Egamberdiyevich	8 (373) 226-53-28	Farg`ona sh. Turkiston 1	-	Har kuni
Jinoyat ishlari bo`yicha Farg`ona viloyati sudi	Mahmudova Robahon Anvarovna	8 (373) 224-24-08	Farg`ona sh. M.Shamsuddinov 16	viljibsud@mail.ru	Har seshanba
Farg`ona viloyat favqulodda vaziyatlar boshqarmasi	Norboyev Ilxom	8 (373) 224-16-67	Farg`ona sh. Mustaqillik 185A	ferghana@mchs.uz	Har dushanba
Farg`ona viloyati bojxona boshqarmasi	Mamatqosimov Alisher Abdusattorovich	8 (373) 224-63-50	Farg`ona sh. Al Farg`oniy 52A	fargona@customs.uz	Har chorshanba, shanba

Viloyat ichki ishlar boshqarmasi va shahar-tuman ichki ishlar bolimlari ishonch telefonlari

Ichki ishlar idoralarining nomi	Ishonch telefoni
Viloyat ichki ishlar boshqarmasi	8 (373) 224-29-08, 224-56-22
Farg`ona shahar IIB	8 (373) 224-02-02
Marg`ilon shahar IIB	8 (373) 233-31-02
Qo`qon shahar IIB	8 (373) 552-20-02
Quvasoy shahar IIB	8 (373) 373-02-33
Oltiariq tumani IIB	8 (373) 432-02-02
Oxunboboev tumani IIB	8 (373) 425-16-02
Quva tumani IIB	8 (373) 315-13-32
Rishton tumani IIB	8 (373) 452-21-50
So`x tumani IIB	8 (373) 462-53-27
Toshloq tumani IIB	8 (373) 238-51-02
Farg`ona tumani IIB	8 (373) 352-12-98
Yozyovon tumani IIB	8 (373) 412-12-02
O`zbekiston tumani IIB	8 (373) 539-23-00
Uchko`prik tumani IIB	8 (373) 515-11-02
Buvayda tumani IIB	8 (373) 529-26-93
Bog`dod tumani IIB	8 (373) 479-22-62
Beshariq tumani IIB	8 (373) 612-21-46
Dang`ara tumani IIB	8 (373) 572-11-01
Furqat tumani IIB	8 (373) 549-12-02

ИНСОНПАРВАРЛИК

Фарғонада Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг  «Ўзбекистон Республикаси мустақиллиги эълон қилинганлигининг  18 йиллиги муносабати билан амнистия тўғрисида»ги қарори ижросини таъминлашга оид семинар-йиғилиш бўлиб ўтди.  Бу амнистия актининг олдинги амнистиялардан фарқли жиҳатлари бор.

Жумладан, муқаддам амнистия акти қўлланилган аёллар, 18 ёшга тўлмаган шахслар, 60 ёшга тўлган эркаклар, чет эл фуқаролари жазодан озод этилади. Аммо ўта оғир жиноятни содир этган юқоридаги тоифадаги шахсларга бу амнистия акти қўлланилмайди.

Қарорнинг иккинчи бандига биноан, эҳтиётсизликдан жиноят содир этган, шунингдек, ижтимоий хавфи катта бўлмаган ёки унча оғир бўлмаган жиноятларни биринчи маротаба содир этган шахслар, айниқса эркаклар (18-60 ёшгача) жазодан озод этилади. Қарорнинг учинчи, тўртинчи банди билан жазо ўтаётган пайтда оғир касалликка чалинган ҳамда икки йилдан кўп бўлмаган муддатга ўталмаган жазо муддати қолган маҳкумлар жазодан озод этилади, айбни  оғирлаштирувчи ҳолатларда қасддан одам ўлдириш жиноятини содир этганлар бундан мустасно.

Қарорнинг бешинчи банди талабига кўра, таoқиқланган ташкилотлар фаолиятидаги иштироки, улар таркибида тинчлик ва  хавфсизликка қарши ёки жамоат хавфсизлигига қарши жиноятлар содир этганлиги учун биринчи марта озодликдан маҳрум қилишга ҳукм этилиб, тузалиш йўлига қатoий ўтган шахслар жазодан озод этилади.

Амнистия тўғрисидаги ҳужжатнинг 6-бандига мувофиқ, озодликдан маҳрум қилиш жазосига ҳукм қилиниб, мазкур қарор эълон қилинган кунга ўталмай қолган жазо муддати уч йилдан кўп бўлмаган шахслар манзил-колонияга ўтказилади. Бу -маҳкумларга соқчисиз эркин кириб-чиқиш, меҳнат қилиш, жамиятдагилар билан бевосита муносабатда бўлиш имкони яратилади, деганидир.

Қарордаги эътиборга молик еттинчи банд билан қарорнинг биринчи ва иккинчи бандларида қайд этилган шахслар томонидан содир этилган жиноятлар юзасидан олиб борилаётган барча ишлар, яъни суриштирув ва тергов органи иш юритувидаги материаллар ва  жиноят ишлари суднинг ажрими билан тугатилади. Бир сўз билан айтганда, мазкур шахслар жиноий жавобгарликдан озод этилади, судланмаган ҳисобланади.

Сенат қарорининг саккизинчи банди, умрбод ёки узоқ муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазосига ҳукм қилинган, ўта хавфли рецидивист деб топилган, жиноий уюшма таркибида жиноят содир этган, жазони ўташ тартибини мунтазам равишда бузаётган, шунингдек, ўлим жазоси авф этиш тартибида озодликдан маҳрум қилиш жазосига алмаштирилган ва яна қатор сабабларга кўра жиноят содир этган шахсларга нисбатан тадбиқ этилмайди.

Аҳамиятли жиҳати шундаки, қарор чоп қилинган кундан эътиборан кучга кириши ва уч ой мобайнида ижро этилиши белгилаб қўйилган.

М.УМАРОВ,
вилоят прокурорининг
катта ёрдамчиси.

Tadbirkor manfaati – davlat himoyasida

Davlatimiz rahbari Islom Karimov tashabbusi bilan ishlab chiqilib, hayotga samarali tatbiq etilayotgan Inqirozga qarshi choralar dasturida kichik biznesni rivojlantirishni rag‘batlantirishga alohida e’tibor qaratilgan. Chunki mazkur soha aholi bandligini ta’minlash va hayot darajasini oshirishning eng muhim omili sifatida namoyon bo‘lmoqda.
– Ixcham va harakatchanligi, bozor konyunkturasi o‘zgarishlari va iste’molchilar ehtiyojlariga nisbatan tez moslasha olishi kichik biznesni jahon iqtisodiy inqirozi davrida yangi ish o‘rinlarini yaratish va aholi daromadini oshirish borasidagi eng qulay va maqbul vositaga aylantirdi, – deydi O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tadbirkorlar huquqlarini himoya qilish boshqarmasi boshlig‘i Shokir Saidov. – Ularga soliq va kredit imtiyozlari berilish bilan bir qatorda, kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni rivojlantirish uchun qulay biznes muhitini yaratish maqsadida institutsional islohotlar yanada chuqurlashtirilayotgani e’tiborga molik.
Davlatimiz rahbarining 2009 yil 15 mayda qabul qilingan “Tadbirkorlik faoliyatini yanada qo‘llab-quvvatlash va rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori bu borada muhim omil bo‘lmoqda.
Qarorga muvofiq, xususiy tadbirkorlik faoliyatini tashkil etish hamda yuritish uchun qo‘shimcha ravishda qulay shart-sharoitlar yaratilishi bilan birga, ularning huquqlari va qonuniy manfaatlarini ta’minlash borasidagi ishlar yanada kuchaytirildi. Hozir Adliya vazirligi tomonidan tegishli idoralar bilan hamkorlikda bu borada guruhlar tuzilib, belgilangan chora-tadbirlar yuzasidan amaliy ishlar olib borilmoqda.
Joylarda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik subyektlarining qonun hujjatlarida belgilangan huquqlariga rioya etilishi alohida nazoratga olingan. Tadbirkorlik subyektlarining haq-huquqlarini cheklovchi va ularning manfaatlariga ziyon yetkazuvchi noqonuniy qaror va farmoyishlar ijrosini to‘xtatish yoki bekor qilish choralari ko‘rilmoqda.
Jumladan, Namangan viloyati Kosonsoy tumani yer resurslari va kadastri bo‘limi tomonidan “Istiqbol” fermer xo‘jaligi rahbariga nisbatan 125 ming so‘m miqdorida ma’muriy jazo qo‘llash to‘g‘risida asossiz qaror qabul qilingan. Fermer adliya idorasiga murojaat qilgach, noqonuniy qarorni bekor qilish yuzasidan tuman sudiga da’vo arizasi kiritildi va u qanoatlantirildi.
Ta’kidlash joizki, ayrim nazorat qiluvchi organlar tomonidan hanuzgacha tadbirkorlarning erkin faoliyat yuritishiga to‘sqinlik qilish, noqonuniy tekshirishlar o‘tkazish holatlari uchrab turibdi. Hisobot davrida yetti yuzga yaqin holatda tekshirish tartibi buzilganligi, 20 holatda esa noqonuniy tekshirish o‘tkazilganligi aniqlandi. Ko‘rilgan ta’sir choralari natijasida aybdorlarning tegishli javobgarlikka tortilishi ta’minlandi.
O‘rganishlar jarayonida tadbirkorlik subyektlarini ro‘yxatdan o‘tkazishda, ularga ruxsatnoma va litsenziyalar berishda ortiqcha hujjat talab qilish yoki ortiqcha mablag‘ undirish holatlari mavjudligi kuzatilmoqda. Tuman va shahar hokimliklari huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarini davlat ro‘yxatidan o‘tkazish inspeksiyalari tomonidan bu yo‘nalishda 1,5 mingga yaqin huquqbuzarlikka yo‘l qo‘yilgan.
Tadbirkorlar huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish maqsadida 2009 yilning olti oyi davomida adliya organlari tomonidan tegishli idoralarga 2,5 mingdan ziyod taqdimnoma, ogohnoma va ko‘rsatmalar kiritildi. Ushbu ta’sir choralari natijasida 1800 nafardan ziyod mansabdor shaxs intizomiy javobgarlikka tortildi, jumladan, 105 nafar kishi egallab turgan lavozimidan ozod etildi. Tadbirkorlarning huquq va qonuniy manfaatlarini cheklagan davlat boshqaruv idoralarining 384 noqonuniy qarori bekor qilindi.
Yurtimiz ravnaqida alohida o‘rin tutuvchi, aholi manfaatlarini har tomonlama ifoda etuvchi tadbirkorlar huquqlari qonun va davlat himoyasida. Ularning faoliyatida uchrayotgan har qanday to‘siq bartaraf etiladi va bunga yo‘l qo‘yayotgan kimsalar jazosiz qolmaydi.

17.08.2009 

ШАРТНОМА ШУНЧАКИ ҲУЖЖАТ ЭМАС

Маълумки, мамлакатимизда барча шартномавий муносабатлар асосан Ўзбекистон Республикасининг «Хўжалик юритувчи субъектларнинг шартномавий ҳуқуқий базаси тўғрисида»ги қонуни ва бошқа қонуности ҳужжатларга мувофиқ амалга оширилади. Аммо ҳамма ҳолатларда ҳам томонлар юқоридаги қонун ва имзоланган шартнома талабларига риоя этавермайдилар. Баъзан бунга шартномани қонун талаблари доирасида тузмаслик ҳам сабаб бўлади.

Фарғона шаҳар коммунал фойдаланиш ва таъмирлаш бошқармаси билан «JОNОIL IMРEX» масъулияти чекланган жамияти ўртасидаги шартномавий муносабат ана шундай юзаки иш тутиш туфайли барбод бўлди. Маълум бўлишича, умумий майдони 747033,23 квадрат метр бўлган шаҳар чиқиндихонаси Фарғона туман ҳокимининг 2006 йил 31 майдаги 264-сонли қарори билан шаҳар коммунал фойдаланиш ва таъмирлаш бошқармасига доимий фойдаланиш учун бириктириб берилган. 2007 йилнинг 19 ноябрида эса бошқарма «JОNОIL IMРEX» МЧЖ билан шартнома тузиб, чиқиндихонани жамиятга 35 йил муддатга ижарага бериб юборади.
Буни қарангки, айни пайтга келиб коммунал фойдаланиш ва таъмирлаш бошқармаси юқоридаги шартнома ноқонуний тузилганлигини асос қилган ҳолда уни ҳақиқий эмас деб топишни сўраб, вилоят хўжалик судига даoво ариза киритди.
Дарҳақиқат, Ўзбекистон Республикаси «Ер кодекси»нинг 23-моддасига биноан эгаликдаги ва фойдаланишдаги ер участкасини бошқа шахсларга бериш фақат шу участка белгиланган тартибда олиб қўйилгандан ке-йин амалга оширилади. Кодекснинг 6-моддасида эса фуқароларга, юридик шахсларга эгалик қилишга, фойдаланишга ва ижарага ер бериш билан боғлиқ ер муносабатларини тартибга солиш давлат ҳокимияти органларининг ваколатига кириши таъкидланган. Бундан ташқари Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 1999 йил 25 майда рўйхатга олинган «Ўзбекистон Республикасида ер учаткаларига бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказиш тартиби тўғрисида»ги Йўриқноманинг 2,7-бандида ер участкаларига бўлган ҳуқуқни давлат рўйхатидан ўтказмасдан туриб амалга оширилган операциялар ҳақиқий деб ҳисобланмаслиги белгиланган.
Кўриниб турибдики, шаҳар коммунал фойдаланиш ва таъмирлаш бошқармаси чиқиндихонани «JОNОIL IMРEX» МЧЖ га ижарага бериб, ўз ваколат доирасидан четга чиққан. Шу боис суд унинг даъвосини қаноатлантириб, икки томонлама имзоланган шартномани ҳақиқий эмас деб топди. Шу ўринда ҳақли савол туғилади: хўш, шартнома имзоланаётган вақтда бошқарма раҳбарлари ва ҳуқуқшуноси қаёққа қарашган? Ҳар қандай масалада шартнома тузилаётган маҳалда унинг қонунийлиги юзасидан ҳуқуқшунос хулосаси талаб қилиниши кундай равшанку. Наҳотки, улар буни билишмаса? Ўз вазифасини юзаки ва кўркўрона бажариш оқибатида ортиқча оворагарчилик ҳамда дилхиралик юзага келди. Шундай экан, шартномавий муносабатга киришишда томонлар жиддий масъулиятни ҳис қилишлари лозим. Зеро, шартнома шунчаки ҳужжат эмас.
Акмалжон РАҲИМОВ,
Фарғона вилоят хўжалик 
судининг судьяси.

24.07.2009 

ЭҲТИЁТ БЎЛИНГ!

Вилоятимизда юзлаб километр темир йўл тармоқлари мавжуд. Уларнинг асосий қисми яшаш жойлари, ишхона, далалардан ўтади. Бу эса темир йўл қатнови хавфсизлигини доимо диққат марказда тутишни тақозо этади. 
Темир йўл ва унинг атрофларида юриш, чорва моллари боқиш, ёш болаларни назоратсиз қолдириш каби ҳоллар натижасида аҳён-аҳёнда бўлса ҳам бахтсиз ҳодисалар юз бериб турибди.
Шу йил 5 апрел куни Қўқон темир йўл бекати шимолий шарқида данғаралик З.Юсупова темир йўлдан ўтиш қоидаларига риоя қилмаганлиги оқибатида уни тепловоз уриб юборган, унга оғир жароҳат етган. Баъзан поезд йўлига эҳтиётсизлик билан чиқиш ҳам ҳалокатли оқибатларга олиб келади. Шу йил апрел ойининг ўзида Тўрақўрғон бекати, Андижон бекати, Тўрақўрғон - Чуст бекатлари оралиғида 3 нафар юртимиз фуқароси поезд йўлига белгиланган қоидаларни бузиб чиқиши оқибатида ҳалок бўлишди.
Ҳа, фуқароларимиз темир йўллар атрофида ҳушёр юришлари, ёш болаларни эҳтиёт қилишлари, уларни бу борада доимо огоҳлантириб юришлари керак.

Taassuf… O`rgimchak to`ri

Vatan haqida so`z ketganda, Ona degan qutluq kalom albatta tilga olinadi. Zero, inson uchun Ona qanchalik mukarram bo`lsa, kindik qoni tomgan tuproq ham shu qadar aziz. Ota-onasining roziligini olmoqchi bo`lgan farzand, avvalo, o`z mahallasi, qishlog`i, bir so`z bilan aytganda, yurt manfaati uchun qayg`uradi. Biroq, Vataniga xizmat qilishdan ko`ra xiyonatni afzal biladiganlar ham, afsuski, yo`q emas ekan. Xo`sh, bunday qabihlik qanday va qaerdan paydo bo`ladi? 
Havas va hasad. Hayot yaralibdiki, bu ikki tushuncha inson bilan yonma-yon yuradi. Donishmandlarning e'tiroficha, odamzot o`z umri davomida qanchalik havas bilan yashasa, uning umri shunchalik xotirjam o`tarkan. Aksincha hasad, ichi qoralik kabi illatlar odamni yeb-bitirar ekan. To`g`ri, hayot bor ekan, turli pastu balandliklarga duch kelamiz. Omadsiz kishi ishi yurishganga hasad qiladi, garchi hech qanday yomonlik ko`rmagan bo`lsa-da, uni g`iybat qilishdan charchamaydi. Bunday salbiy munosabatlarni tushunsa, kechirsa bo`lar, ammo o`z Vatanini ko`rolmaslik — bu illatlar ildizidir. 
Bugun har jihatdan taraqqiyot sari yuz tutayotgan yurtimizdagi o`zgarishlarni ko`rolmaydiganlar orasida shu yurtning tuz-nonini yeb, shu elning tuprog`iga kindik qoni tomgan kishilar borligi afsuslanarlidir. O`zlarining g`arazli maqsadlari bilan boshqalarni yo`ldan chalg`itadigan, tinch-totuv umrguzaronlik qilayotgan kishilar hayotiga rahna soladiganlarni xalqimiz g`alamis deb ataydi. G`alamisning qanday o`y-xayollar girdobida yurishi aniq: u qo`shnisining mo`risidan tutun to`g`ri chiqsa ham ichi kuyadi. 
Tinchlik deb atalmish bebaho ne'matga tajovuz qilishni ko`zlagan bunday kimsalar xatti-harakatini hech qanday yo`l bilan oqlab bo`lmaydi. O`zlarining g`arazli maqsadlari, qabih rejalarini amalga oshirish uchun goh allaqanday maishiy, ba'zan esa siyosiy bahonalarni ro`kach qiladigan qo`poruvchilar nafratdan boshqasiga loyiq emas. Ularning soxta da'vosi hammaga ma'lum: go`yo O`zbekistonda diniy munosabatlar borasida erkinlik, xalq turmush tarzida o`zgarish yo`q emish. Holbuki, insofini unutmagan odam borki, yurtimizda diniy bag`rikenglik mavjudligini, toat-ibodat uchun barcha shart-sharoitlar muhayyo qilinganini vijdonan tan oladi. 
Yurtdoshlarimiz orasida ana shunday buzg`unchi kuchlarning yolg`on g`oyalari ta'siriga aldanib qolayotganlarni ko`rib, yurak achishadi. Ajdodlarimizning azaliy orzusi — Mustaqillikni mustahkamlash, uning ravnaqiga munosib hissa qo`shish o`rniga bo`lmag`ur muddaolarga berilib, umrini xazon qilgan, qilayotgan hamyurtlarimiz borki, ularni beixtiyor manqurtga o`xshatasan. To`g`ri-da, ota-onasi, farzandlari, yaqinlari yashayotgan yurtga qarata tosh otadigan, mahallasida to`y bo`layotganini eshitsa, alamdan titroqqa tushadigan, qanday qilib bo`lsa-da, g`avg`o ko`tarishni orzu qilib yashaydiganlarni yana kim deb atash mumkin? 
Tohir Yo`ldosh singari Vatan xoinlariga ergashayotganlar o`zlari bilib-bilmagan holda bebaho umrlarini havoga sovurmoqdalar. Xorij matbuotiga bergan intervyusida Tohir Yo`ldosh shunday deydi: “Bu hijrat diyori uchun bizlarga birinchi bo`lib Tojikiston, Checheniston, Afg`oniston berildi. Yosh yigitlar ohista-ohista hijratga chiqa boshladi. Ustozlar tarbiyalagan shogirdlar Tojikistondagi musulmonlar safida turib, Islomni himoya qildi. Va bu yo`lda yuzlab shahidlar berdik. Bizning jamoamiz Qirg`izistonning Botkenti orqali Toshkentga kirgan edi. Sariosiyodagi harakat ham biz tomondan bo`lgan...” 
Xo`sh, o`zini oqilu dono ko`rsatuvchi bu kimsa umrida ezgu yo`ldan yurganmikan? Asl maqsad-muddaosi yurtga qiron keltirish bo`lgan bu kabi soxta daholar qanchadan-qancha yigitlarimizni yo`ldan ozdirdilar. Bugungi kunda ular Afg`oniston va boshqa xorijiy davlatlar lagerlarida jangarilik bilan shug`ullanayotgani, yotganda ham, turganda ham Vatanga xiyonat rejasini o`ylayotganlari achchiq haqiqatdir. Ular islom dinini niqob qilib, qon to`kmoqdalar. Har bir harfi, satri, sahifasida ezgulik g`oyasi mujassam bo`lgan Islom dini nufuziga putur yetkazmoqdalar. 
Qur'oni Karimning “Ankabut” surasida “Ollohdan o`zgani do`st tutganlar urg`ochi o`rgimchak qoliga tushib qoladi” mazmunidagi oyat uchraydi. Yana bir o`rinda “Dunyodagi eng xavfli uy o`rgimchak inidir” deyiladi. Buning mazmuni shuki, urg`ochi o`rgimchak to`r to`qib, erkagini chorlaydi. Nar joniga tekkach, uning boshiga yetadi. To`qigan to`rining aniq izini topolmasa, o`rgimchakning o`zi ham o`lar ekan. Ota makoniga nayza o`qtalishga, Ona Vatanini toptashga chog`langanlarni ko`rib, ularni odam qiyofasidagi o`rgimchak deyish mumkin. Bu, avvalo, vatangadolarning asl maqsad-muddaolaridan, ularning haqiqiy basharasidan bexabarlikning oqibatidir. 
E'tiqod va iymondan lof urib, og`iz ko`pirtiradigan, o`z sog`lig`i, tinch hayoti va kelajagini boy bergan kimsalardan yaqinlari ham voz kechishgan. Vatanga munosib farzand bo`lish o`rniga, xiyonat yo`liga kirganlarni ota-onasi ham oq qilgan. O`zligini anglagan, zarracha bo`lsin vijdoni bor kishi buning eng og`ir gunoh ekanligini yaxshi anglaydi. Taassufki, bugungi kunda ayrim yurtdoshlarimiz ko`r-ko`rona qo`poruvchi kuchlarga ergashib, o`zlari bilmagan holda zalolatga yuz tutmoqdalar. 
Surxondaryo viloyati Sho`rchi tumaniga qarashli “Sovurtepa” mahallasida yashovchi Jo`ra bobo Isaev hamda uning umr yo`ldoshi Fayzul momoning haddi mehnatdan emas, hasratdan dol. Ularning bir emas, ikki emas, to`rt nafar farzandi yurtni tark etgan. Bechora ota-ona manna, o`n yildirki, eshik tiq etsa ko`chaga qaraydi. Qancha suvlar oqib o`tdi, ammo Ulug`bek, Oybek, Ilhom hamda Husniddindan darak yo`q. Padaru volidasini qon qaqshatib, el-ulus nomini sotib yurgan bu aka-ukalar ayni paytda turli jangari guruhlar a'zosi. 
Oila — muqaddas go`sha. U Vatanning ajralmas bo`lagi. Bu qutlug` maskanda tarbiyalangan shu Vatan uchun xizmat qilmog`i darkor. Ammo Ulug`bek bunday muqaddas burchni unutdi. Voyaga yetgach, ko`rnamaklik qildi. O`zi yetmagandek, ukalarini ham vatanfurushlik girdobiga tortdi. Jannat onalar oyog`i ostidadir, deyiladi hadislardan birida. Onasi va otasining yuziga oyoq qo`yib, jannatga erishish mumkinmikan? 
Inson Yaratganning bebaho mavjudodidir. Uning joniga qasd qilish, umriga zomin bo`lish Allohga shirk keltirish bilan barobar. Yuqorida aytib o`tilgan aka-ukalar o`tgan yillar davomida din niqobi ostida minglab begunoh kishilarning yostig`ini quritdilar. Erta xazon bo`lgan umrlar, ortda qolgan farzandlar, ko`zi hamon to`rt bo`lib farzandini kutayotgan ota-onalar bu qonxo`rlarni kechirarmikan? 
Xurram To`raev. 1971 yilda Surxondaryo viloyati, Sho`rchi tumanida tug`ilgan. 1998 yilda uyidan chiqib ketgan. Unga nisbatan O`zbekiston Respublikasi Jinoyat Kodeksining tegishli moddalari bilan jinoiy ish qo`zg`atilgan. Ayni paytda u Afg`oniston Respublikasidagi “Turkiston Islom harakati” jangari guruhi a'zosi. 
— Yetmishdan oshdim, — deydi Xurramning otasi Abdunazar To`raev. — Umrim davomida ko`p qiyinchiliklar ko`rdim, og`ir mehnatdan, taqdirning turli zarbalaridan o`tib keldim. Ammo farzand hasrati yomon ekan. Otalik farzini ado etib, Xurramni uyli-joyli qildik. Ikki nafar farzandi ham bor edi. Toshkentda ishlayman, pul topib kelaman, deb ketgandi. Ko`p izladik, surishtirdik, biroq dom-daragi yo`q. Oradan uch yil o`tgach, kelinimiz ham ketib qoldi. Mahalladagilar, tanish-bilishlar o`g`lingiz qaerda deb so`raydi, qani endi bu savollarga javob bera olsam? 
Taassufki, bu kabi jafokash ota-onalar farzandlarining yot ellarda qanday ishlar bilan mashg`ul ekanligini tasavvur ham qilisholmaydi. Bu kabi nadomatlarni qalbi so`g`ir, niyati yovuz, qadami egri bo`lgan “rahnamo”lar his etisharmikan? Yo`q, aslo! Axir, vatanfurushlarda rahm-shafqat tuyg`usi bo`lsa ekanki, ular “o`ljalarni” —ortida oilasi zor qaqshayotgan yigitlarni qo`yib yuborishsa... 
Ha, qo`poruvchilar o`z maqsadlariga erishish yo`lida har qanday olchoqlikdan, ikkiyuzlamachilik va firibgarlikdan qaytmaydilar. Ular o`z o`ljalarini, asosan, ongu tafakkuri to`la shakllanmagan, hissiyotga beriluvchan kishilar orasidan qidiradilar. Kerak bo`lsa, ularga katta miqdorda pul, mansab va'da qiladilar. O`zlariga ergashgan izdoshlarni qimmatbaho sovg`a-salomlar bilan siylaydilar. Bu xatti-harakatlar samarasi o`laroq, nonko`rlar safi “mahalliy kadrlar” hisobiga kengayadi. Xullas, ko`rinadiki, ular irodasi bo`sh, moddiy madadga muhtoj kishilarni tuzoqqa tushirmoq payida bo`lishadi. Bu iymonsizlar qanchalik xolis va beg`araz ko`rinishga intilishmasin, ularni mamlakat tinchligiga rahna solish uchun qurol ko`tarib yurgan terrorchi deb tushunamiz. 
Insoniyat hayotida yangi davrni boshlab bergan XXI asrda taraqqiyot bilan birga turli balo-qazolar, mojarolar ro`y bermoqda. Ayrim davlatlardagi notinchlik boshqa mamlakatlarga ham o`z ta'sirini o`tkazayapti. Bu esa minglab xonadonlarda halovat yo`qolishiga, begunoh bolalar nobud bo`lishiga sabab bo`layapti. Shunisi aniqki, bunday xunrezliklarni yuqorida ismlari tilga olinganlar sizu bizdan ko`ra teranroq tushunadilar. Negaki, ular bu fojialarning ichida yurishibdi. 
Xalqimizda: “Birni ko`rib fikr qil, birni ko`rib shukr qil” degan naql bor. O`zga yurtlarda ro`y berayotgan xunuk voqealar har birimizdan hushyorlik talab etadi. Ogohlikni esa oila ostonasidan boshlasak, farzandlarimizga Vatan tushunchasi naqadar ulug`ligini anglatsak, yurtdagi yangilanishlarni, eng asosiysi, TINChLIK degan beqiyos ne'matni har birimiz dil-dildan his etsak, ayni muddao bo`lur edi. 
M.Normatov

SHAHAR BEDARVOZA EMAS

Mamlakatimizga minglab mehmonlar kelib ketadi. Ular uchun doimo darvozamiz ochiq. O`zbekona mehmondo`stlik bilan qarshi olib, kuzatib qo`yamiz. Afsuski, bu muqaddas darvozani-chegarani kirib-chiqish uchun karvonsaroy, deb bilguvchilar yo`q emas. Yaqinda internetda Tillaev Rasulzoda imzosi bilan "Viza hujjat emasmi?" (Viza-ne dokument?) sarlavhali maqola paydo bo`ldi. Qo`shni Tojikiston Respublikasining Xo`jand shahridan yo`llangan mazkur maqolada O`zbekiston chegarachilari tojikistonliklarni mamlakatga o`tishiga to`sqinlik qilmoqda, degan bo`htonlarni yozgan. Muallifning yozishicha, Tojikiston va O`zbekiston fuqarolari oxirgi marta 2008 yil 24 noyabrda So`g`d viloyatining Konibodom tumanidagi "Patar" chegara nazorat postidan o`tgan emish.
Yana muallif chegara nazorat postidan o`tish uchun alohida to`lov turlari borligini yozadi. Agar siz aylanma yo`llar orqali o`tmoqchi bo`lsangiz, 80 somon tojik puli yoki 40 ming o`zbek so`mini berishingiz kerak, deydi.
Maqolada keltirilgan fikrlar qanchalik xolisligini bilish maqsadida Andarxon chegara nazorat punktiga bordik. Odatdagi ish kuni. Nazorat postida huquq-tartibot idoralari va chegarachilar o`z xizmatlarini o`tashmoqda. Har ikki tomondan Tojikiston va O`zbekistondan o`tuvchilar o`z fuqarolik hujjatlarini ko`rsatib, tegishli rasmiylashtirishdan so`ng yo`lida davom etmoqda. Muallif yozganidek emas. To`g`ri, hujjatlarida noaniqlik bo`lgan, tegishli muhrlar bo`lmaganlarga tushuntirish berilib, qaytarilmoqda. Chegara naryadi har doimgidek hushyor va shay holda vazifasini bajaryapti. Chegara nazorat punkti mas`ul xodimi, katta leytenant Sherzod Mengliev bilan suhbatlashdik.
-O`zbekiston va Tojikiston Respublikalari hukumatlari o`rtasida 2000 yil 16 mayda imzolangan kelishuv bitimiga asosan har ikki davlat fuqarolari chegara nazorat punktidan bemalol o`tmoqda. Chegara hududidagi tumanlar, masalan Tojikistonning Konibodom va O`zbekistonning Beshariq tumanida istiqomat qiluvchi fuqarolar 5 kunga vizasiz o`tishlari mumkin. Qolgan tuman yoki viloyatlarda istiqomat qiluvchilar viza orqali o`tadilar. Chegaraning o`z qonun-qoidalari, tartibi bor. Tegishli hujjatlarida muhri bor fuqarolar yaxshi qo`shnichilik, millatlararo totuvlik prinsiplariga asosan bordi-keldi qilishmoqda.
To`g`ri, chegara nazorat punktida vaqtinchalik cheklovlar bo`ladi. Bu aholi tinchligi va osoyishtaligi, mamlakatimizni turli xil buzg`unchilardan asrashga qaratilgandir. Buning mohiyatini yaxshi tushunmasdan chegarachilarimiz sha`niga mag`zava ag`darish yaxshi emas. Biz chegara naryadidagi harbiylar, fuqarolar bilan gaplashganimizda, muallif aytganidek "alohida narxlar" haqidagi fikrlarni rad etishdi.

ODIL SUDLOVNI AMALGA OSHIRISHDA XALQ MASLAHATCHILARINING O`RNI

Mamlakatimizda demokratik huquqiy davlat va erkin fuqarolik jamiyatini barpo etish yo`lida jamiyat va davlat hayotining turli sohalarida keng ko`lamli islohotlar amalga oshirilib, bu jarayonda inson, uning hayoti, erkinligi, sha`ni, qadr-qimmati va boshqa daxlsiz huquqlarini har tomonlama kafolatlashga, shuningdek, sud-huquq sohasini yanada takomillashtirishga alohida e`tibor qaratilmoqda. O`zbekiston Respublikasi Konstitusiyasi va "Sudlar to`g`risida"gi qonunga muvofiq odil sudlov faqat sud tomonidan amalga oshirilishi belgilangan.
Odil sudlovni amalga oshirish o`ta mas`uliyatli va murakkab jarayon bo`lib, bunda xalq maslahatchilari muhim o`rin egallaydilar. Zero, O`zbekiston Respublikasi Jinoyat prosessual kodeksining 13-moddasiga asosan o`z xususiyati va ijtimoiy xavflilik darajasiga ko`ra og`ir va o`ta og`ir jinoyatlar to`g`risidagi ishlar birinchi instansiya sudida sudya va ikki nafar xalq maslahatchisidan iborat qayoatda ko`riladi (O`zbekiston Respublikasi Oliy sudida ishlarni ko`rish tartibi bundan mustasno).
Amaldagi qonun hujjatlarida odil sudlovni amalga oshirishda xalq maslahatchilari sudyaning barcha huquqlaridan foydalanishi, sud majlisida ishni ko`rish jarayonida kelib chiqadigan hamma masalalarni hal qilishda va hukm chiqarishda raislik qiluvchi bilan teng huquqqa ega ekanligi mustahkamlab qo`yilgan. Shuningdek, odil sudlovni amalga oshirishda xalq maslahatchilari xuddi sudya kabi mustaqildirlar hamda faqat qonunga bo`ysunadilar, ularning faoliyatiga biron-bir tarzda aralashishga yo`l qo`yilmaydi va bunday aralashuv qonunga muvofiq javobgarlikka sabab bo`ladi.
Darhaqiqat, xalq maslahatchilari odil sudlovni amalga oshirishda muhim va mas`uliyatli vazifani ado etishlari inobatga olinib, qonun hujjatlarida xalq maslahatchiligiga nomzodi ko`rsatilayotgan shaxslarga qo`yiladigan talablar va xalq maslahatchilari saylovini o`tkazish tartibi alohida belgilab qo`yilgan.
O`zbekiston Respublikasi "Sudlar to`g`risida"gi qonunining 62-moddasiga asosan yigirma besh yoshdan kichik bo`lmagan, fuqarolarning yashash va ish joyidagi yig`ilishlarida ochiq ovoz berish yo`li bilan ikki yarim yil muddatga saylangan O`zbekiston Respublikasi fuqarosi xalq maslahatchisi bo`lishi mumkin.
Haqiqiy harbiy xizmatni o`tayotgan, saylov kunida o`n sakkiz yoshga to`lgan, harbiy qismlar harbiy xizmatchilarining yig`ilishlarida ochiq ovoz berish yo`li bilan bir yarim yil muddatga saylangan O`zbekiston Respublikasi fuqarosi harbiy sud xalw maslahatchisi bo`lishi mumkin.
O`zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 2001 yil 7 dekabrdagi 323-II-sonli qarori bilan tasdiqlangan "Sudyalarning malaka hay`atlari to`g`risida"gi Nizomning VII-bo`limi talablariga asosan viloyat, tuman (shahar) sudlari joylardagi hokimliklar, fuqarolarning o`zini o`zi boshqarish organlari bilan, harbiy qismlarda esa harbiy qismlar qo`mondonligi bilan birgalikda xalq maslahatchilarining saylovini o`tkazishi belgilangan.
Mazkur Nizomda xalq maslahatchilari saylovini tashkil etish bo`yicha sudyalar malaka hay`atining vakolatlari belgilangan bo`lib, xalq maslahatchilari saylovini o`tkazish jarayoni ustidan nazorat olib borish, xalq maslahatchilari saylovini o`tkazish masalalari yuzasidan tushgan ariza va shikoyatlarni ko`rib chiqish, xalq maslahatchilari saylovi natijalarini yakunlash, saylangan xalq maslahatchilari ro`yxatini tuzish va tasdiqlash, saylangan xalq maslahatchilariga tegishli guvohnoma berish, xalq maslahatchilari o`qitilishini tashkil etish shular jumlasidandir.
Xalq maslahatchilari saylovi fuqarolarning ish yoki yashash joyidagi yoxud harbiy qismlarning harbiy xizmat joyidagi yig`ilishlarda o`tkaziladi. Yig`ilishlar kamida yuz saylovchi bo`lgan mehnat jamoalarida, harbiy qismlarda va aholi punktlarida o`tkaziladi. Xalq maslahatchiligiga nomzodlar mehnat jamoalari, fuqarolarning yashash joyidagi saylovchilar tomonidan, shuningdek, harbiy qismlardagi harbiy xizmatchilarning yig`ilishlari tomonidan ko`rsatiladi.
Sudpyalarning malaka hay`ati saylov natijalarini aniqlaydi hamda har bir sud uchun alohida-alohida xalq maslahatchilari ro`yxatini tuzadi.
Joriy yilning aprel-may oylarida O`zbekiston Respublikasi "Sudlar to`g`risida"gi qonunining 62-moddasi, "Sudyalarning malaka hay`atlari to`g`risida"gi Nizomga asosan Farg`ona viloyati tuman (shahar) sudlari tomonidan joylardagi hokimliklari bilan birgalikda xalq maslahatchilarining saylovi o`tkazildi.
Mazkur saylovlarni tashkil etishda fuqarolarning o`zini-o`zi boshqarish organlari, mahalla faollari, xotin-qizlar qo`mitalari, mehnat faxriylari hamda keng jamoatchilik tavsiyalari va taklif, mulohazalari alohida e`tiborga olinib, tavsiya etilgan nomzodlarning shaxsini atroflicha o`rganishga katta ahamiyat berildi.
Saylovni tashkil etishda har bir tumanning o`ziga xos xususiyatlari inobatga olinib, jinoyat ishlari bo`yicha tuman (shahar) sudlarining har bir sudyasiga 60 tadan 75 tagacha bo`lgan xalq maslahatchilari, jinoyat ishlari bo`yicha Farg`ona viloyat sudining har bir sudyasiga 40 tadan xalq maslahatchilari saylandi.
Amaldagi qonun hujjatlarining mazmuni va mohiyati, odil sudlovni amalga oshirish borasida xalq maslahatchilarining huquq va majburiyatlari, sudda jinoyat ishini ko`rishning prosessual tartibi haqida xalq maslahatchilarini har tomonlama xabardor qilish va ularning bu boradagi bilim, ko`nikmalarini takomillashtirish maqsadida malaka hay`ati tomonidan tasdiqlangan dastur asosida muntazam ravishda seminarlar, o`quv mashg`ulotlari tashkil etilmoqda.
Shu o`rinda, so`nggi ikki yarim yil davomida jinoyat ishlari bo`yicha Farg`ona viloyat sudida og`ir va o`ta og`ir jinoyatlarni birinchi instansiyada ko`rishda turli korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolarning o`zini-o`zi boshqarish organlaridan saylangan xalq maslahatchilarining ishtirokini alohida ta`kidlab o`tish lozim. Xususan "Farg`onayog`moy" OAJ xodimlari A.Mamedov, R.Yunusova, N.Toshmatova, "O`zbekistonpochtasi" OAJ ning Farg`ona viloyat boshqarmasi ishchisi G.Raykenova, "Farg`onadonmahsulot" AJ ishchisi Z.Yusupova, Farg`ona kimyoviy tola zavodi ishchisi K.Babaeva, O`zbekiston Respublikasi Markaziy banki Farg`ona viloyat bosh boshqarmasi yetakchi muhandisi S.Mallaxonov, "Farg`onaazot" OAJ ning xodimlari T.Tojiboev, M.Oxunov, Ya.Mirzaolimov, Farg`ona Davlat universiteti o`qituvchisi I.Xoldarova, Farg`ona viloyat o`lkashunoslik muzeyi ilmiy xodimi M.Mahmudova va boshqalar xalq maslahatchilari o`zlarining bilimi, hayotiy tajribasi va ko`nikmalari bilan odil sudlovni amalga oshirishda munosib hissa qo`shdilar. Xulosa o`rnida aytish joizki, o`zining hayotiy tajribasi va ko`nikmalariga ega bo`lgan turli kasb va mutaxassislik egalarining odil sudlovni amalga oshirish jarayonida xalq maslahatchisi sifatida ishtirok etishi sudda ishlarni har tomonlama, to`la va xolisona ko`rilishida muhim omil bo`lib xizmat qilmoqda.

ISONCHNOMALARNI RASMIYLASHTIRISh

Har bir fuqaro yoki yuridik shaxs zarurat tug'ilganida boshqa shaxsni u yoki bu  topshiriqni bajarish uchun vakil qilib tayinlashi mumkin.  Bu vakolat  O'zbekiston Respublikasi Fuqarolik Kodeksining 134-141 moddalari hamda  O'zbekiston Respublikasi  "Notariat to'g'risida"gi qonuni bilan tartibga  solinadi. Fuqarolik Kodeksi bilan  tartibga solinadigan ishonchnomalar berish chog'ida fuqarolar o'z vakolatlarini bajarishda o'z huquq va majburiyatlarini ba'zan anglab yetmaydilar.  Oqibatda ko'ngilsiz holatlar kuzatiladi.

Ishonchnomalar bilan vakilga ma'lum bir mulkni tasarruf etish vakolati yuklatilgan bo'lsa, bu vakolat mazkur mulkka nisbatan vakilda mulk huquqini keltirib chiqarmaydi. Aksariyat fuqarolar mulklarni sotib oladilar va oldi-sotdi shartnomalarini  rasmiylashtirish o'rniga shu mulkni boshqarish va tasarruf etish huquqini  beruvchi  ishonchnomalar  rasmiylashtirib oladilar. (O'zR FKning 134-moddasi). Oradan ma'lum vaqt o'tgach, ishonchnomaning amal qilish muddati tugashi, vakolat  beruvchining vafoti bilan va qonunda nazarda tutilgan boshqa  holatlarga ko'ra ishonchnomaning bekor bo'lishi, vakolat beruvchining mulklari musodara qilinishi va shu kabi hollar ro'y berishi mumkin. Shunda ishonchnoma olgan shaxs  sudlarga murojaat qilib, mulkni sotib olganligini isbotlashi, o'z huquqlarini tiklashi lozim bo'ladi.

Ishonchnoma berish uchun ishonchli vakilning yozma roziligi talab etilmaydi.  Chunki ishonchnoma bir tomonlama bitim hisoblanadi. Lekin shuni ham aytib  o'tish joizki, ishonchli vakil, ya'ni nomiga ishonchnoma berilgan shaxs  ishonchnoma bo'yicha ko'rsatilgan vakolatlarni bajarishdan bosh tortishi mumkin va bu ishonchnomaning bekor bo'lishiga olib keladi.

Yuridik shaxs nomidan beriladigan ishonchnomalar rahbar tomonidan  imzolanib, unga ushbu yuridik shaxsning muhri bosiladi.

Davlat mulkiga asoslangan yuridik shaxs nomidan pul va boshqa mulkiy  boyliklarni olish yoki topshirish uchun beriladigan ishonchnoma shu yuridik  shaxsning bosh hisobchisi tomonidan ham imzolanishi kerak. (O'zR FKning 138-moddasi).

Fuqarolar o'rtasida rasmiylashtiriladigan ishonchnomalar albatta notarial tasdiqlangan bo'lishi shart, qonunda nazarda tutilgan ayrim hollar  bundan mustasnodir.  Masalan, mol-mulkni hadya qilish haqidagi  ishonchnomalarda kimga hadya qilinishi aniq ko'rsatilgan bo'lishi kerak.

Shuni ham aytib o'tish kerakki, ishonchnomalarning amal qilishi quyidagi hollarda bekor bo'ladi:

- ishonchnoma muddatining tamom bo'lishi bilan;

- ishonchnoma bergan shaxsning uni bekor qilishi bilan;

- ishonchnoma olgan shaxs undan bosh tortishi bilan;

- nomidan ishonchnoma berilgan yuridik shaxs faoliyatining to'xtatilishi;

- nomiga  ishonchnoma berilgan yuridik shaxs faoliyatining to'xtatilishi;

- ishonchnoma bergan fuqaroning muomalaga layoqatsiz, muomala layoqati cheklangan yoki bedarak yo'qolgan deb hisoblanishi, yoxud uning vafot etishi;

- ishonchnoma olgan fuqaroning muomalaga layoqatsiz, muomala layoqati cheklangan yoki bedarak yo'qolgan deb hisoblanishi, yoxud uning vafot etishi.

Ishonchnomaning amal qilishi bekor bo'lishi bilan uni boshqa shaxsga o'tkazish ham o'z kuchini yo'qotadi.

Fuqarolar ishonchnomalar bilan bog'liq harakatlarni amalga  oshirish uchun  notarial idoraga murojaat qilganlarida Fuqarolik Kodeksida  nazarda tutilgan ishonchnomalarni berish, ularni o'zgartirish va bekor qilish  tartiblarini tushuntirish notariuslarning vazifasi.