Shrift o'lchami Rang Rasm
<< Dekabr 2017 >>
DUSECHPAJUSHYA
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

Fidoying bo‘lgaymiz seni,

O'ZBEKISTON!


Yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan veb sayt orqali bo'lgan murojaatlar

Jami murojaatlar: 219
Ko'rib chiqilmoqda: 57 (26.02%)
Javob berilgan: 162 (73.98%)

Saytni baholash




Yangiliklarga obuna bo'lish

Hozir saytda 39 nafar foydalanuvchi Ishonch telefoni statistikasi
Ishonch telefoniga berilgan baholar

Matnda xatolik ko'rdingizmi?

Sichqoncha bilan belgilab

YURAGIMIZNI O’ZIMIZ ASRAYMIZ!

×

 2017-09-27 14:38:18    185

PDF yuklash
Chop etish


O’zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan joriy yilning “Xalq bilan muloqot va inson manfaatlari yili” deb e’lon qilinishi zamirida xalqimizning salomatligini asrash, aholi o’rtasida tibbiy bilim va madaniyatni yuksaltirish masalalari ham mujassam. Davlat dasturi doirasida sog’lom turmush targ’iboti tadbirlari ham keng ko’lamda tashkil etilmoqda.

Kuni kecha viloyat matbuot markaziga Respublika kardiologiya markazining davolash bo’limi shifokori, tibbiyot fanlari doktori, kardiorevmatolog Feruza Ramizova tashrif buyurdi va OAV vakillari bilan uchrashdi. Muloqotning asosiy mavzusi yurak, qon-tomir kasalliklarini keltirib chiqaruvchi ilk salbiy omillarga qaratildi. Muxbirimiz soha shifokori bilan aholi o’rtasida keng tarqalib borayotgan yurak xastaliklari xususida suhbatlashdi.

Feruza Aladdinovna, ma’lumki keyingi yillarda yurak kasalliklarini davolashda zamonaviy tibbiyot usullaridan keng foydalanilmoqda. Bu borada respublikamizda salohiyatli klinik shifoxonalar faoliyat ko’rsatmoqda. Biroq xalqimizda kasalni davolagandan, uning oldini olgan afzal, degan xikmat bor. Shu ma’noda yurak xastaliklarining kelib chiqish sabablariga to’xtalsangiz.

– Yurak qonni harakatlantirib, uni inson a’zolari va to’qimalariga etkazib beradigan, bir soniya ham to’xtamaydigan muhim a’zodir. Biz ko’pincha eng serharakat bo’lgan, tirikligimizni ta’minlab turgan shu a’zoning faoliyatiga befarq bo’lamiz. Yuragimiz 1 kunda ikki tonna qonni tsirkulyatsiya qilib beradi. Sog’lom odamda yurak 1 daqiqada 70-72 marta uradi. Muhim omilni yodda tutishimiz kerakki, kasallikning 70 foizi stress – asab zo’riqishi oqibatida kelib chiqadi. Mehnat faoliyatidagi jismoniy harakatning kamligi, metabolizm – modda almashinuvining buzilishi, temir tanqisligi (anemiya) noto’g’ri ovqatlanish, shamollash va yallig’lanish kabi omillar xastalikning paydo bo’lishiga olib keladi.

Demak, eng avvalo, sog’lom turmush tarziga rioya qilish haqida chuqurroq qayg’urishimiz, mulohaza qilishimiz kerak ekanda? Lekin har doim ham bu oltin qoidaga amal qilmayapmiz...

– Sir emas, global muammolar yuzaga kelishi, turli axborotlar oqimi, insonlar tabiatidagi o’zgarishlar, o’zaro muomalaning izdan chiqishi oqibatida asabbuzarliklar yuzaga kelmoqda. Bu buzilishlar arterial qon tomirlarining qisqarishi, tromblar hosil bo’lishiga “yo’l ochadi”. Depressiya holatlari o’z navbatida kuchli hayajon, qo’rquvni chaqiradi. Bu kasallikni oldini olishda asabni ehtiyotlash, nazorat qilish talab etiladi. Ochig’ini aytish kerak, aholi orasida ovqatlanish madaniyatiga amal qilmaydiganlar ko’p. Aynan shu omil ham yurak kasalliklariga jiddiy sabab bo’layotir. Masalan, oddiygina tuz va shakar iste’molini olaylik. Dunyo mutaxassislari har ikki ozuqani “oq ajal” deb ta’riflashgan. Ya’ni, bu mahsulotlarning me’yordan ortishi juda jiddiy xavfga aylanishi mumkin. Ko’pincha ayollarimizni kuzatamiz, ular kechki ovqatdan so’ng desert o’rnida qandolat mahsulotlarini sevib iste’mol qilishadi. Lekin o’z salomatliklariga zarar etkazayotganliklarini bilmaydilar. Chunki turli pechene, pirog va boshqa shirikliklar tarkibida sun’iy yog’larning ko’pligi xolesterin miqdori ko’payishiga olib keladi. Bu yana jigar va yurakning charchab ishlashiga sabab bo’luvchi omilga aylanadi. Tuz haqida ham shunday fikrni aytish mumkin. Aytalik, garmdori va yoki tarkibida tuzi ko’p bo’lgan turli salatlarni muntazam iste’mol qilish buyrakka jiddiy xavf soladi. Natijada tanamiz suvsizlanadi. Shifokorlarnin fikricha sho’r va achchiq taomlar nafaqat yurak, balki, insonning ko’rish faoliyati sustlashishiga olib keladi.

Darvoqe, davolanish tartibida ham ko’pincha noto’g’ri yo’lni tanlaymiz. Masalan keng tarqalgan fizioterapiya muolajasini hech qachon massaj bilan birgalikda qabul qilmaslik kerak. Fizioterapiya tanada qotib qolgan tuzlarni o’rnidan siljitib, ularni tanadan chiqarishga yordam beradi. Bordi-yu bu holatda darhol massaj qo’llansa tuzlarni yana joyiga qaytaramiz. Davolanishimiz behuda ketadi. Ularning orasidagi vaqtni to’g’ri taqsimlay olishimiz zarur. Ya’ni fizioterapiyadan keyin biror hafta o’tgach massaj muolajasi qo’llansa maqsadga muvofiq bo’ladi.

Feruza opa, shu o’rinda to’g’ri ovqatlanishning yana biz bilmagan jihatlariga to’xtalib o’tsangiz.

– Eng muhim qoidalardan biri uxlashdan 3, 3,5 soat oldin ovqatlanishdir. Afsuski, ko’p oilalarda bunday emas. Kechki ovqatni dushmaninga ber, degan naqlning naqadar topib aytilganiga e’tibor qilavermaymiz. Aksincha, ayni oqshom paytlarida og’ir va hazm bo’lishi qiyin bo’lgan taomlarni eymiz. Bularning oqibatida bir qator kasalliklar organimzda kurtak ota boshlaydi.

Tanamizning 90 foizini suv tashkil etadi. Uning o’rnini to’ldirib turishni ham yoddan chiqarmasligimiz kerak. Ya’ni suv birinchi navbatda xolesterin moddasi paydo bo’lishiga va to’planishigi yo’l bermaydi. Gipertoniya xastaliklariga barham beradi. Suvni iloji boricha vaznga qarab ichish tavsiya etiladi. Qaynatilgan yoki ma’danli suv tavsiya etiladi. Miqdorga keladigan bo’lsak, har kim o’z vaznidan kelib chiqib, suv ichishi zarur.  Masalan, 80 kilogramm vaznli odam 2,5 litr suv ichishi zarur.

Suyuqlik o’rnini to’ldirish deganda biz har qanday ichimlikni tushunmasligiz kerak. Keyingi vaqtlarda uyda yoki ishxonada tetiklashtiruvchi unsur sifatida qahva ichish odat tusiga kirdi. Dunyoda eng zararli mahsulotlardan biri qahva ekanligini yaqinda isbotlashdi. Chunki uning tarkibidagi kokain o’rganib qolishga sabab bo’ladi. Shu sababli ham qahvani hafta davomida atigi ikki marta ichish kifoya ekan.

So’zimiz ichimlik xususida borar ekan, yoshlarimiz bu masalaga jiddiy e’tibor qaratishlari kerak ekan, deb o’ylab qoldim. Chunki so’nggi paytlarda turli energetik ichimliklar, gazli suvlarni aynan o’g’il-qizlar qo’lida ko’ryapmiz.

–To’g’ri, rangli, gazlangan ichimliklar eng avvalo, moddalar almashinuvining buzilishiga olib keladi. Bundan tashqari, gazlangan yaxna suvlar dizbakteriozga, ya’ni ichaklar faoliyatining buzilishiga  sabab bo’luvchi omildir. Bunga qo’shimcha ravishda quvvat beruvchi ichimliklar ham tobora ommalashib bormoqda. Ko’cha-ko’yda, ayniqsa, yoshlarning qo’lida “Red Bull”, “Adrenalin Rash”, “Pepsi” kabi ichimliklarni tez-tez ko’rib qolamiz. O’g’il-qizlarga “Bu yaxna ichimliklarning nimasi foyda” deganimizda g’ayritabiiy javoblarga duch keldik. Iste’molchilar uni ko’proq “charchoqni ketkazadi, odamga kuch-quvvat beradi” deya ta’riflashdi. Lekin unday emas. Ularni iste’mol qilganingizdan ko’p o’tmay o’zingizda charchoq his qilasiz. Hatto ularning tarkibidagi moddalar xotira pasayishiga, spirtli ichimliklarga moyillikni oshirishga sabab bo’lar ekan. Energetik ichimliklar sizga berayotgan quvvatni qarzga beradi. Uni qaytarishda qimmatli sog’lig’ingizdan bir parchasini ham yo’qotib borishingiz aslo yoddan chiqmasin. Eng xavfli jihati, bu ichimliklar iste’moli tufayli osteoropoz – suyaklarning mo’rtlashuvi yuzaga keladi.

Yuragimiz yaxshi ishlashi uchun eng yaxshi va foydali ozuqa sifatida nimalarni tavsiya qilasiz?

– O’rik qoqi (turshak) va to’rt dona yong’oq. Agar har kuni shu ikki ozuqani iste’mol qilib borsak yuragimizga katta yordam bergan bo’lamiz. Bu xalq tabobatida ham e’tirof etilgan. Kuzatgan bo’lsangiz katta yoshli insonlar ko’pincha turshak va yong’oqni ko’p eyishadi. Bu ikki ozuqa yurakning faol ishlashi va xotira o’tkirligini ta’minlaydigan moddalarga juda boy.

Yurak qon-tomir kasalliklarining oldini olish bo’yicha o’tkazilayotgan targ’ibot uchrashuvlaridan qanday natijalarni kutyapsiz?

– Davlatimiz rahbarining xalq bilan muloqot qilish, odamlarning muammolari bilan ko’proq qiziqish va ularga echim topish borasidagi tavsiyalari biz tibbiyot vakillarining zimmasiga ham ulkan mas’uliyat yuklaydi. Ayni shu maqsadni o’z ichiga olgan uchrashuvlarimizni Farg’ona vodiysi bo’ylab o’tkazayotganimiz va bu uchrashuvlarning rasmiyatchilikdan holi, samimiy tarzda tashkil etilayotgani o’z samarasini bermoqda. Yurtdoshlarimiz eng ko’p tarqalgan infarkt va insult xastaligi, boshqa kasalliklar bilan bog’liq savollariga javoblar, tegishli tavsiyalar berilayotganidan juda minnatdor bo’lishmoqda. Farg’ona viloyatidagi tijorat banklarida, moliya muassasalarida, yo’l tizimiga daxldor tashkilot va korxonalarda bo’lib o’tgan uchrashuvlarimiz ayniqsa, yodda qolarli bo’ldi. Bularning barchasi sog’lom turmush tarzini  puxta shakllantirish va tibbiy madaniyatni yuksaltirishga xizmat qiladi. El salomatligi – yurt boyligi. Salomatligimiz mustahkam bo’lsa, bu bizning bebaho va eng katta yutug’imiz bo’ladi.

Mazmunli suhbatingiz va tashrifingiz uchun tashakkur!